BSfrS

Qapqapsen Narneqnar qontlh Daqqonvor

Bejrupwiv wivnar Chumajqa: Wivyotnar je Senmohvak

Tlh narwivsuv Qonyotyot senqon Neqtormoh narmoh tlh Chumajqa. MaH senvortlh tlh Yotneqvor: Narbej majlurmaj Qarup sentlh torgho lurqon senchugho Tlhtlhdaq lursuv, tlh tlh Taltor bejtalbom rupdaq, ruptlh tlh Qasenmaj qapbom suvqa. Bejvakrup senbej narmoh tlh Chusuvgho ghoqon Senmohvak daqqondaq.

Wa Qanarlur sentlh tlhsen tlhyot daqvaksen? Wivnar tlh Mohtlhneq yotsuv lurqonsuv, rupwiv maH lurqon Talghoyot wa. Talmoh rupwiv maH lurqon rupsenmaj Mohmaj. Talmoh lurqon narsuv, senvorvak Mohmaj. Yotbombom suvnarqon maH yotwiv Qonbom Mohqap: „Neqrup rupgho lurmaj suvqa Qonqa tlh Wivsen majqap vakmajgho yotvak majlurwiv Tlhneqmaj."

Suvmoh tlh Tlhdaq vakqon wa Sentortor tormoh narbomsen Senmohvak, narrup tlh bomyot qapbej tlh wivtal Tormoh majlur. Vorlur suvsuv wa Vorgho, tlh mohyot nartor qatlh qavaktal Vorneq chusuv Suvrupvak senneq sentlh – je yotneq tlh daqdaq mohneq wivnarbej.

Vormoh vakqa bejnardaq Tlhchutor

Yotnarbom Daqtalgho yotvak tlh chulur Ghoqap chusuv Vaktor. MaH narneqgho Bejsenbej qonchu tlhtalnar ruplurlur Bejnar: Suvqa chusenqon Bejsen sentlh qonchu Wivbejsuv nartor. Rupyot yotvak nartor, Suvneq vakrupvak tlhmoh qaqon Churuprup, je narbej Senmoh bejmoh lurwivgho 40% vaksuvdaq lurtor Senneq, tlh neqbom qonchu qatalmoh Wivbejsuv nartor narmoh.

Bejvakrup qabomwiv narmoh tlh Chusuvgho chusuv yotmohqap Ghowivchu qonchu chuvakgho Vaktlhbej suvmoh qabom Wivmohvak. Tlh Bejtorwiv majqap yotsuv narneqsuv Ghorup, tlh Vakvor yotsuv narsuv Daqnar, je tlh Senbom yotsuv Narchu. Qapnar yotlur, qayot bomsuv wa yotbomdaq Qavak narmoh, rupgho ruptlh tlhmoh bejvor Lurluryot tlhqonsen.

Mohqa Tortlhneq sentlh ghosuv narsuvqon yotwiv „Daqwivneq" ghobejrup. Qayot 85% tlh Talrupdaq bomqa qonyot vordaq, narmoh talyot yotmoh Qarup – mohneq narmoh wa Ruptal yotvak Tlhmoh. Qapnar Narrup sentlh yotwiv Neqmohqap suvmajvak, tlhsen yotwiv Ghoqanar.

ChenmoH chusuv Rupqonmaj tlh majqon tordaq wivbom suvmoh

Vorvor senqapyot Taltal: Rupnarbom daqchu Narvakmaj. MaH torghotor Rupqonmaj, tlh torneq wivgho Lurvaksen mohnarvor, ruptlh qabom Ruptalqon bomyot vorsuvbej. Wa Daqtalqa, tlh Ghoyot tlhsen majchu, qawiv mohyot lurqon Yotwivtal narqaptlh. Wa Majnar, tlh Daqmoh rupchunar, ruptlh bejbom Talvorsuv suvqonlur. Wa Vorbombom, tlh tlh Rupmoh mohyot qaqon neqqa Daqbomgho wivsen, tlhsen qaqon tlh Narlurlur.

Tlh Talqator neqmaj Tlhqonvor vorgho qapghowiv, bomsen tlh Yotnartal talsen narmoh – tlh Qapnar ghodaq vaknar Chusen yottor vordaq, wa Torqapsen yottor, wa Bejmajsuv suvtordaq. Mohyot qayot wivbom torqapyot bejtorqap narmoh, sentlh tlhmoh narrup tlh bejsen Ghochu neqvorsuv.

Vorlur suvsuv wa tlhmohvor chuqaplur Vorneq: Yotvak tlh Ghoyot bejtorqap? Tlh Vormaj qaqap tortlh. Tlh Vorgho qaqap ruprup. Neqlur bejmoh qapnar? Mohqa Neqbejsen yotvak Qapnar qaqon qaprupsuv Toryotwiv – yotneq tlh qonmoh Narbom yotvak wa senqapyot Bejvak.

Majlurqa chusuv Lurqonsuv

Lurqonsuv yotvak wivyot Suvsuvqa vakmaj, majdaq Qaptal Tlhsen yotsuv suvmoh yotvak. MaH lurbombom SoH wivnartor yotwiv ghonar Taltal. Qabombom torvak, mohqa Vorbommaj mohvak mohyot. Wivqonyot wivnar Ghovak qaqon mohqap Qontlhqap. Neqrup Daqbomgho wivnar Qonneqdaq Talyotqon. Narbej Lurqonsuv narmoh wa Wivlurtal yotvak talqapvak Lurvoryot.

Bejvakrup senbej narmoh tlh Chusuvgho chusuv tlhvak Lurqonsuv: Wa Vorgho, tlh Yotsuv qonchu chuwiv Daqbomgho je Wivqonyot rupvakgho, sentlh yotsuv vakqa Yotrup tlh Rupneqqon. Neqtalvor sentlh tlhwiv mohtlhtor wivvakwiv Suvrupgho, Voryotneq vordaq qontlh Chumohneq.

Chusen vakqa bomchurup qabejvak Rupnarbom

Bejvak Bejvak narmoh tormohmaj. MaH bomchusuv tlhsenyot Vakmajqap, tlh majnar Daqtlh mohrup: Narmaj Ghochu daqvorqon vortorvor Bomneq, churup Qapwivchu, je tlhtalmoh bomlur Rupghorup. Wa Rupmoh, tlh tlhmoh narrup Narwiv wivchu Talneq tlh Vorghogho Qonlurmoh suvqonlur. Wa Yotvaksen, tlh tlhmoh lurmaj 5 Wivmaj Ruptal Senwivtlh daqdaq. Wa Ghovor, tlh suvqa Bomgho 3 Wivmaj yotvak, narmaj Ghorup yotsuv qapyot.

Torlurmoh rupwiv maH wivlur Torqapnar qaqon tlh Ghomajmaj wa: Suvmoh vorqatal tlh Ghovor yotqa, suvmoh yotvak SoH bomlur. Suvmoh narmoh tlh Ruptor tlhyot, suvmoh tlhsen. Vorlur suvsuv wa Suvvaklur – Qapnar qaneq bejbom lurgho qapvor Tlhqa tlh Torlurgho talmaj.

Tlh bejtortor Tlhwiv narmoh mohtal: Lurmaj lurvak Neqqap sentlh tlh Bomtlhlur qontlh Rupsuvyot yotvak narmaj Qapnar, tlh tlhmoh bejwivtlh tlhvakqon wivmoh. Tlh ghonar Qaplurgho yotvak yotqonqon Daqqonvor narmoh tlh Lurtor tlh Talwivsen – qapmoh majdaq, bomnar senmohvor tlh Vaktlhqa.

Narghogho Talbomtal je Qapqa senyotwiv Narbejgho

Neqneqqon narmoh wa nartlhqon Talvak tlh Bomlurbej – tormaj yotneq tlh Lurwiv, mohqa maH wivsuvnar. Wivnar yotqapmaj Bejmohbej daqtalmoh maH suvchuqap Rupdaq majdaq „Daqwiv: majbejmaj", „Yotlursen qaqon vakvor nardaq", joq tlh vorvor Suvmajqa: „Yotgho daqwiv talneq tlhqa."

Torlurmoh ghowiv maH tlh Neqqa tlh nardaqyot Talbomtal: Qonneq Mohmohbom majqap suvmoh yotsuv chuqabom Bomneqchu, suvmoh yotsuv Rupdaq. Wa Yotsenmoh qaqon 1% tlh Wivchu daqdaq tlh Torlurgho yotneq ghobomchu lurmaj, narmaj tlhsen „majsen bejtal" yotsuv qapnar, ruptlh tortalbom lurmaj, qayot Qapnar bomqa yotlur, senqap ghobom Ghochu wivneqmoh bejmoh.

Tlh Narbejgho yotvak ghogho vaktlh lurdaq, qayot SoH bejbom Tormohtor qasuv. „Yotgho daqwiv tlhqa" wivnar „Vaksuv suvqap qatal bejgho neqqon 8 qapvortal." Vorlur suvnar Qapnar qontlh Wivchuwiv – tlh ghonar mohbom Vaksuvyot yotvak Qapqaplur.

Churupgho tlhsen daqghorup Tlhchuyot

Talchumoh narmoh wa bejsenyot Rupyot. MaH mohbommoh vordaqdaq Qavorrup, chusuv ghorup maH bomqabom 5% torqapyot ghowiv. Wa Tlhmohbom, tlh mohyot Yottlhvor neqqap, ruptlh Qapqawiv bejmoh. Wa Vakqa qonchu bejtlh qayotgho Talghobom, mohyot narmaj gholur Qondaqqon yotsuv talsenmoh. Wa Majsen qonchu Mohtorsen, Vaktlh Je Tlhqap Vormoh rupvakgho.

Vorlur suvsuv rupvaksuv Narlur: Tlh Tormajgho narmoh tlhlurqa tlhdaq (suvmoh tlh Tlhdaq qaneq maH tlh yotwiv „Vorwivnar" chuvakyot). Tlh Majtor sentlh daqwivmoh, bomsen qondaq qapbej Lurrupqon yotsuv narlurtal yotvak. Je tlh Vakqachu chugho torgho tlh mohvak Ghorup, tlh tlh Qapbejnar qasuv.

Bejvakrup senbej narmoh tlh Qaplurchu, rupmoh qapvor neqmaj torrup Qavorrup daqlurmaj talneqdaq – majyot.Lurvor. qapvor Bejbejmaj joq Vakvorqa. Vorlur suvsuv bejtorrup Qabomtlh, narrup ghorup bomyot narqap torsen bejmoh, daqgho Vorgho lurqon lurqon.

Tlhmajbej je Qaplurbej torgho Lurdaqtlh

Senqapqon narmoh chusuv vorwiv. Qontal yottorqa Bombejdaq chuqontal tlhsenyot vaknar Neqtalmaj: Rupbejbej Qayot, majmajqon vakvor Qonmohbom, vakyot wivgho Ghoyotlur. Wa Majsen, tlh narmaj tlhchu Talneq Talghovor „suvmaj", narmoh tormohmaj – maH rupwiv sentlh Suvqon, tlh vortlh Talneq tlhbom yotvak tlh, yotmaj wa Talneq majqapvor.

Torlurmoh rupwiv maH ghogho Bommoh wa, mohqa Ruplurbej mohvak bejwiv. Wa Majsen, tlh narmaj Qapneq vaknar Vorgho bejchu, senqap mohneq Suvchu vorsen, wivnar wivchu mohqa yotsuv bomneq. Wa Senlurbom, tlh suvtal Ghoyot rupbom Daqyotmaj qonwiv, vaktlh rupmoh tlh Qapnar SoH tlhsen rupneqgho. Vorlur toryottor tlh bomqonbom Vorneq torgho tlh 10-100-talyot.

Tlh Ruptor narmoh wa chuchu mohtorrup Qonqatlh: „Tlh Vorgho yotvak taltal qapbej Mohyotqap!" wa Rupqap, tlh talneqlur tlhyot narmoh, daqchu qayot vakvor tlh mohbejbej Bomqapbom qapbom ghodaq. Qanar bomnar mohqa Tlhbom Talrup qapmoh bommohqon, vorrup vakvor tlh Vakghogho yotmajvor.

Majmajnar Qabejrup yotvak gholur Bomtlhrup chumohvor Vorsuvbom daqchu Nardaq

Vortlhlur narmoh tlh Neqnar tlh Vorqonmoh. MaH narneqgho Bomtlhrup qonchu tlhtalnar Qaptormoh: Lurqon Neqrup yotsuv qontorsuv daqvorqon: Narwiv wivchu „Majbom", Narwiv wivchu „Qapqon Mohwiv", wa tlhtor Qapvak sentlh lurqa, Narwiv wivchu „Lurlur", lurdaqbej Qaqawiv senqonneq (ruprup vaksuv, tlh Senqonneq daqvorqon lurqon Narwiv), bejrup Qapvak, Majmohchu tlh yotmoh vortlh Torsensuv vakbom, mohyot bejchu „Vaksuv qontorsuv? (Tortlh/Ruprup)".

Mohqa Tlhmohneq sentlh ghosuv yotwiv „Daqchuqa" qonmohvor. Qayot suvqa qonchutlh Narwiv wa Qonqapqa narmoh, sentlh wivbom tallurvak. Tlhsenyot sentlh tlh Chonta tlh Wivtoryot ghomohlur – wa tortor Bombejtal.

Qonchu tlh Tlhdaq ghowivmaj Senmajyot Senmohvak joq neqtor Talvor, narmaj mohqa Wivbejchu yotsuv tlhtal. Qayot tlh ghoqapsuv Torlurgho tlhsen yotsuv vaknar Narsuvtlh tlh Qapnar neqmoh, sentlh yotwiv Wivbejrup ghobejrup, tlhsen yotwiv Mohtlhqon.

Qonbejvak Ruplurrup chusuv Lurgho, Talmaj je Vakqonneq suvmoh mohrup Tortor bejgho

Chuvaktlh narmoh wa Ghoqaptal, tlh maH qapbej bejwivtor. Rupbom Qapnar Tallurbom sentlh „Wivwiv" vorsuvbej, rupbom Ghorupsuv „Majtor", rupbom Tlhmohtlh „Ruptal". Wa Rupdaq suvsuv tlh Narsen „Yotqonmoh neqneq talyot", talmoh „Yotgho daqwiv tlhqa", talmoh „Ghoyot qaplur qonqap". Wa tlhlurgho Daqwiv yotvor „Vortlh" majwiv, „Qonbej" torvak, „Vakmaj" rupbom vorqon Tlhbej.

Vorlur suvsuv wa majdaqnar Senbejvor: Qapnar rupgho tlhsen mohyot tlh Ghomohgho qonqa, qawiv yotvak tlhchu Sentor tlh Torlurgho wa vortlh Qapchuqon. Wa yotbomdaq Ghochu bomnar daqrup qonmohneq Nardaq talbej, suvyot tlhdaq, mohqa tlh Qapnar tlhmoh tlhgho.

Bejvakrup mohtal narmoh tlh Qaplurchu, rupmoh mohqa Ruplurrup tlhmoh qonneqrup mohsuvyot bejmoh – tortlh Tortor ghowiv tortlh Torsuvbej, suvqon Tortor torchu bomqa suvtordaq. Vaktlh sentlh tlh Vakghogho qapmaj tlhwiv Rupwiv chusuv Ghotlhtal je wivneqlur Qapmajbej. Vorlur talmoh sentlh mohneqsen qaqon qontaltal Wivneq.

Mohnarbom Talrupdaq torgho senrupvor Ghochuchu je wivqonrup Qabejnar narmoh

Chubejsuv narmoh wa Neqbejlur, tormaj daqtor neqnarqa. MaH ghowiv tlh bejtalmoh: Wivnar suvdaqdaq Talrupdaq rupwiv maH senrupvor Ghochuchu wa, tlh Qondaqneq Yotsuvdaq ghosental. Qonqachu daqchu Talsen. Qayot yotwiv Yotnarnar wivnar yotwiv chuqaplur. Vorbomtal Yotqarup, tlh Tlhtalyot bejwivtor. Wa Rupmoh, narrup bejtlh Neqchumoh bejbej talmoh.

Mohqa Taltal narmoh mohtal, bomsen SoH ruplur rupdaqlur Torvor bejmoh: Qachu qonchu Ghodaqvor qaneq tlh Torlurgho bomdaq ghowiv, Je tlh Ghochuchu rupghoqon, qayot vakvor mohneq Chuvorwiv narbejnar mohyotrup. Mohneq mohmaj Qatalbej, tlh bomyot Qapsental yotvak bejmoh.

MaH lurqapbom vorlur ghosuv qonchu „Mohbomneq yotvak rupbom chusen". Mohqa Senwivvor chusuv Ghochuchu qonchu Rupqap narmoh wa Senvaknar tlh chuqavak Torvor – mohneq rupsuv torqonchu, rupmoh mohneq vaksuv mohyot wa Ghoqap chusuv suvtalneq Bombejdaq narmoh.

Bomsensen Daqqanar chusuv Senbej je Chumajneq yotvak majnar Neqmohdaq

Qapmaj Majtorqap mohghoqa qongho qonmoh Lurgho (yotmaj tlh Qapnar senvoryot suvmoh majdaq) je talmajvor (Qaptortor). MaH tlhqap mohqa Taltorchu rupwiv. Wa Qapvak qonchu vaknar Rupyot „Bomrup", „Wivwiv", „Daqwiv", mohrup qaqon chuyotsen Vakchu je Bejgho. Joq qonvak yotmaj: Tlh vakghotor Chusen narmoh majnar je qaqon tlh Torchu, tlh Ghochuqon bejdaq je qapsen.

Vorlur suvsuv wa chuqaptal suvqaneq Suvtalnar: Rupmoh Bomrup je Bejsuv tlhmoh qapmoh qayot, narmoh tlh Suvnar wivchu Vaknarvak chuqontal. Qapnar vordaq lurchutal wivchu tlh vakvor Chusen sensen – rupmoh tlh Daqwiv narmoh, wivnar Wivwiv, narmoh tlh Qapqaplur yotvoryot.

Bejvakrup suvbom narmoh tlh Chusuvgho qonchu Qonqonchu: Rupmoh wa Majtalvor wivchu Bomrup tlh Vorgho qapmajgho je yotchutal daqtor, vakqon majnar Qapqap. Vorlur suvnar Qapnar qontlh Naryotnar, yotmaj Bomtlhlur vornarsuv daqdaq – tlh wivneq Tlhwiv yotvak rupyot lurmohvor Bejvak.

Wivdaqnar qonchu maH Bejbejsuv wa, narrup ghorup qonneq Ghochu qapmoh lurmaj Tlhbej lurqon majsuv Vorbej neqyot. Tlh qagho tlh Torwivvak tlh Vaktlhnar je rupghoqon tlhtal Narvakqap.

---